Puls Medycyny. Choć anafilaksja najczęściej dotyczy dzieci i młodzieży, to wzrost częstości anafilaksji po pokarmach obserwuje się szczególnie u niemowląt, stanowią one 3-22 proc. pacjentów z anafilaksją na SOR-ach - mówi dr hab. Aneta Krogulska, pediatra i alergolog.
Organizm zdrowego niemowlęcia jest gotowy na przyjęcie pierwszych pokarmów uzupełniających zwykle od 4. miesiąca życia. Wtedy przewód pokarmowy i nerki są na tyle dojrzałe, że poradzą sobie z pokarmem innym niż mleko. U niemowląt żywionych jedynie mlekiem dieta ma charakter wysokotłuszczowy – z tłuszczu pochodzi ponad 50% energii. Wprowadzanie pokarmów uzupełniających oznacza przejście na dietę o charakterze bardziej węglowodanowym, czyli zbliżoną do diety osoby dorosłej. Około 6. miesiąca życia mleko matki przestaje wystarczać do zaspokojenia wszystkich potrzeb żywieniowych niemowlęcia. Chodzi tu głównie o podaż energii, białka, żelaza, cynku, i części witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A i D). Jeśli rodzice pragną wychowywać dziecko na diecie wegańskiej lub makrobiotycznej to muszą zwrócić szczególną uwagę na witaminę B12 i D. Zbyt wczesne wprowadzanie żywienia uzupełniającego lub podawanie go w zbyt dużej ilości może skutkować nawet 2-3 krotnym wzrostem ryzyka otyłości w wieku szkolnym. Otyłości sprzyja również zbyt wysoka podaż białka (powyżej 16% energii). Dlatego też czołowe miejsce w pokarmach uzupełniających powinny zajmować warzywa i owoce, mięso zaś trzeba traktować jedynie jako dodatek. Z drugiej strony podaż tłuszczu poniżej 22% energii może skutkować słabym przyrostem masy ciała. Z tego względu należy pamiętać o dodawaniu masła lub oleju roślinnego do przyrządzanych w domu zupek dla niemowląt. Przed ukończeniem 3. roku życia dziecko nie powinno też dostawać odtłuszczonego nabiału. Mleko o zawartości 1,5-2% tłuszczu można zacząć wprowadzać dopiero później. Ważnymi składnikami w diecie niemowlęcia są długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe i żelazo. Ich prawidłowa podaż wpływa na lepszy rozwój psychomotoryczny i sprzyja rozwijaniu funkcji poznawczych ( percepcji wzrokowej). Właściwy dobór spożywanych tłuszczów chroni przed wystąpieniem chorób układu sercowo-naczyniowego. Z tego względu warto uwzględniać w jadłospisie dziecka oleje roślinne, które zawierają kwas α-linolenowy, a także ryby, będące źródłem EPA i DHA (kwasów: eikozapentaenowego i dokozaheksaenowego). Mając na uwadze profilaktykę nadciśnienia tętniczego i wciąż rozwijające się nerki niemowlęcia należy zupełnie zrezygnować z dosalania potraw dla dziecka przed ukończeniem 1. roku życia, a potem zachowywać duży umiar w używaniu soli. Dzięki stosowaniu tej zasady dziecko nie przyzwyczaja się do słonego smaku, więc naturalna dla niego będzie dieta niskosodowa w przyszłości. Podobnie rzecz się przedstawia z cukrem. Niemowlę nie potrzebuje innego cukru niż ten występujący naturalnie w warzywach i owocach. Nawet soki owocowe powinny być ograniczane i nie mogą one zastępować świeżych owoców ani czystej wody do picia. Aby uchronić dziecko przed rozwojem próchnicy, warto dodatkowo nie pozwalać mu na zasypianie z butelką i unikać częstego podawania obklejających zęby, próchnicotwórczych przekąsek, takich jak np. chrupki kukurydziane czy cukierki. Zboża zawierające gluten (pszenicę, żyto, jęczmień) należy podać po raz pierwszy w 5. lub 6. miesiącu życia. Zwykle na początku jest to pół łyżeczki ugotowanej na wodzie kaszy manny. Gluten najlepiej wprowadzać pod osłoną mleka kobiecego, czyli w okresie, gdy dziecko jest jeszcze karmione piersią. Takie postępowanie zmniejsza ryzyko zarówno celiakii, jak i cukrzycy typu I. Niemowlętom nie powinno się podawać miodu, gdyż grozi to zachorowaniem na botulizm dziecięcy, wywołany przez bakterie Clostridium botulinum (te same, które powodują zatrucia jadem kiełbasianym). Poglądy na żywienie niemowląt zmieniały się na przestrzeni lat. Nieustanny rozwój wiedzy na ten temat pozwala nam na formułowanie coraz doskonalszych i lepiej sprawdzonych zaleceń, których słuszność udokumentowana jest badaniami naukowymi Piśmiennictwo 1. Jarosz M (red.), Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, wyd. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012. 2. Szajewska H, Socha P, Horvath A, Rybak A, Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Stand Med, Pediatr 2014;11;321-338. 3. Woś H, Pokarmy uzupełniające – stanowisko Komitetu Żywienia ESPGHAN, Stand Med, Pediatr 2013;11(1) autor: Agata Jagielska dietetyk absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego O wprowadzaniu pokarmów uzupełniających5 (100%) 1 vote
U dorosłych zazwyczaj mierzy się ją w l/h, a u dzieci i noworodków w l/h/kg mc. (lub ml/min/kg mc.). CL oznacza całkowity klirens, który jest sumą wszystkich różnych typów klirensu fizjologicznego (np. nerek, wątroby i dróg oddechowych). W dużym stopniu zależy od hydrofilności lub lipofilności substancji.
Schemat żywienia niemowląt został opracowany po to, by wskazać rodzicom, jak prawidłowo żywić swoje dziecko do 1. roku życia. Przychodzi taki moment, gdy rodzice zastanawiają się, jak rozszerzać dietę niemowlęcia i jakie pokarmy wprowadzać do jego diety. Z myślą o zdrowym rozwoju dziecka powstał schemat żywienia niemowląt, który jest na bieżąco aktualizowany, zgodnie z najnowszymi rekomendacjami znajdziesz w tym artykule: jest schemat żywienia niemowląt?1000 pierwszych dni życia Twojego dziecka to czas jego intensywnego wzrostu i rozwoju. W tym okresie dojrzewa układ pokarmowy dziecka. Wówczas ma miejsce także proces tzw. programowania żywieniowego, a wykształcone w tym czasie nawyki żywieniowe u niemowlęcia mogą mieć wpływ na sposób jego odżywiania w przyszłości. Dlatego to, jak rozszerzasz dietę niemowlęcia ma realny wpływ na jego obecne i przyszłe zdrowie. W drugim półroczu życia dziecka powinnaś zacząć rozszerzanie jego diety. Kiedy i jakie pokarmy wprowadzać do jadłospisu maluszka? Na to pytanie odpowiadają eksperci, którzy stworzyli schemat żywienia jest schemat żywienia niemowląt?Schemat żywienia niemowląt to przydatne narzędzie dla każdego rodzica – jest przewodnikiem po prawidłowym żywieniu dziecka. Przedstawia on średnią liczbę posiłków oraz wielkość ich porcji, które dziecko powinno otrzymywać w ciągu doby w określonych miesiącach aktualizacja schematu żywienia niemowląt miała miejsce w 2021 r. Odnosi się on zarówno do niemowląt karmionych piersią, jak i również mlekiem zasady w żywieniu niemowlątO czym należy pamiętać, karmiąc dziecko w pierwszym roku życia? Kilka wskazówekCelem, do którego należy dążyć, jest wyłączne karmienie piersią przez pierwszych 6 miesięcy życia. Częściowe lub krótsze karmienie piersią również jest korzystne. Karmienie piersią powinno być kontynuowane tak długo, jak będzie to pożądane przez matkę i dziecko. Niemowlętom, które nie są karmione naturalnie, należy podawać mleko modyfikowane dopasowane do potrzeb i wieku niemowlęcia. WprowadzanieWprowadzanie produktów uzupełniających należy rozpocząć, kiedy niemowlę wykazuje umiejętności rozwojowe potrzebne do ich spożywania, zwykle nie wcześniej niż od 17. tygodnia życia (początek 5. i nie później niż w 26. (początek 7. rozszerzaniu diety niemowlęcia warto pamiętać, by poszczególne produkty podawać stopniowo. Niemniej jednak ważną zasadą jest ta, mówiąca, że dziecko przed poznaniem smaku owoców, powinno poznać smak warzyw. Dlatego eksperci rekomendują, aby w pierwszej kolejności podawać warzywa (zwłaszcza zielone), a dopiero po ok. 2 tygodniach wprowadzić owoce, kontynuując podawanie warzyw. Konsystencja posiłku powinna być dopasowana do wieku i etapu rozwoju niemowlęcia – na początku powinny mieć one formę gładkiego purée, na kolejnych etapach pokarmy powinny mieć coraz mniej rozdrobnioną z zaleceniami z 2021 roku, pokarmy stałe (purée, pokarmy rozdrobnione i papki) należy wprowadzać stopniowo już w W 8. miesiącu życia dziecka można podawać do rączki produkty do samodzielnego gryzienia. Dzięki temu tuż przed ukończeniem pierwszego roku życia maluch będzie mógł jeść produkty o dowolnej pokarmy uzupełniające podaje się dziecku łyżeczką. – pozwoli to na rozwijanie u dziecka umiejętności połykania, gryzienia i pracy języka. Łyżeczka powinna być płaska i twarda – sprzyja to prawidłowej reakcji ruchowej potencjalnie alergizujące, takie jak ryby czy jaja, nie powinny być eliminowane czy podawane z należy wprowadzać do diety niemowlęcia, najwcześniej od ukończeniu 4. miesiąca życia dziecka do ukończenia 12. miesiąca życia dziecka, zaczynając od niewielkich ilościW pierwszym roku życia należy ograniczać spożycie wolnych cukrów; nie należy dodawać cukrów do pokarmów uzupełniającychAby zaspokoić pragnienie niemowlęcia, powinno się podawać mu wodę. Najlepsza jest woda źródlana lub naturalna woda mineralna – niskozmineralizowana, niskosodowa, niskosiarczanowa. Należy pamiętać, że nie każda woda butelkowana jest odpowiednia dla niemowląt, dlatego tak ważne jest czytanie etykiet (woda niskozmineralizowana – ogólna zawartość soli mineralnych <500 mg/l). Do 1. roku życia nie należy podawać dzieciom soku owocowego. Bardzo ważną zasadą jest niedosalanie pokarmów celu zmniejszenia ryzyka alergii na jajo, w ramach wprowadzania pokarmów uzupełniających należy podawać dobrze ugotowane (przez 10–15 min) jajo kurze (ale nie pasteryzowane ani surowe). W praktyce zaleca się wprowadzać jedno małe jajo 2 razy w powinno być wprowadzane do diety niemowlęcia w należy podawać w małych porcjach, nie częściej niż 1–2 razy w tygodniu, obserwując reakcję organizmu się dokładnie z poniższym schematem, który będzie praktyczną wskazówką żywieniową w pierwszym roku życia Twojego żywienia niemowląt¹Celem, do którego należy dążyć jest wyłącznie karmienie piersią przez pierwszych 6 miesięcy życia²Mleko podawane jest z piersi, butelki ze smokiem lub otwartego kubka. Pozostałe pokarmy podajemy ilości można stosować do przygotowania pokarmów uzupełniających, ale mleko krowie nie powinno być stosowane jako główny produkt mleczny przed 12. NAPOJE: do picia podajemy wodę bez ograniczeń. Soki (100% przecierowe, bez dodatku cukru, pasteryzowane) w ilości maksymalnie do 150 ml na dobę (porcja liczona razem z ilością spożytych owoców). Suplementacja witaminy D i K zgodnie z rekomendacjamiŻywienie dziecka zgodnie z zasadami zawartymi w schemacie żywienia niemowląt pozwoli na kształtowanie u niemowlęcia prawidłowych nawyków żywieniowych, co zaowocuje jego korzystnymi wyborami w przyszłości. Ponieważ nawyki żywieniowe kształtują się u dziecka przede wszystkim w pierwszych trzech latach życia, warto kontynuować podawanie mu odpowiedniej żywności również po 1. roku życia, kiedy Twój maluch będzie już juniorem. Dowiedz się więcej – przeczytaj bezpłatny Poradnik żywienia niemowląt. Krok po kroku od narodzin do pierwszych urodzin, opracowany przez ekspertów w ramach programu edukacyjnego „1000 pierwszych dni dla zdrowia” pod redakcją „Medycyny Praktycznej”.Oceń ten artykuł:
Warto również zauważyć, że wcześniejsze wprowadzanie małej ilości pokarmów nie miało wpływu na odsetek dzieci karmionych piersią w 6. miesiącu życia, który wynosił >97% w badaniu EAT 4 i 86% w badaniu PreventADALL. 5 Dla porównania – odsetek niemowląt karmionych zgodnie z zaleceniami WHO wynosi aktualnie 48%. 6
Rozszerzanie diety u niemowląt – jak to „ugryźć” i czy ugryźć? Tym wstępem pragniemy poruszyć temat rozszerzania diety według nowych, jak i wcześniejszych zaleceń. Wybrać papki czy BLW? Dopajać wodą – a jeśli tak to od kiedy i w jakich ilościach? Jakie warzywka podawać w pierwszej kolejności? Kiedy owoce? Sprawdzamy, co do powiedzenia mają Eksperci z wydawnictwa „Medycyna Praktyczna” i fundacji Nutricia w ramach projektu „1000 pierwszych dni”. Dlaczego istotne jest prawidłowe żywienie niemowląt? Zacznijmy od tego, dlaczego tak ważne jest dobre zaplanowanie żywienia małego dziecka. Okazuje się, że to, co dziecko zjada w pierwszych latach, zapewnia nie tylko prawidłowe wzrastanie, ale i ma znaczenie w odległym życiu – warunkuje np.: prawidłowy rozwój mózgu i zmysłów – dzięki odpowiedniemu żywieniu dziecko lepiej wykorzysta potencjał intelektualny, prawidłowy rozwój kości, stawów i mięśni – co rzutuje na poprawną sylwetkę i odporność na złamania w drugiej połowie życia, ochronę przed otyłością w przyszłości (a otyłość powoduje wiele poważnych chorób), rzadsze występowanie wielu chorób cywilizacyjnych lub łagodzenie ich przebiegu (np. choroba wieńcowa serca, uczulenia i alergie, choroby nowotworowe). Jak widać, znaczenie żywności w pierwszych miesiącach i latach życia dziecka jest ogromne – wręcz nieocenione. Jak zatem rozszerzać dietę niemowlęcia, aby robić to z jak największą dla niego korzyścią? Sprawdzamy nowe zalecenia, które zostały opublikowane w Poradniku „Jak żywić niemowlęta i nie zwariować?” przy udziale wydawnictwa „Medycyna Praktyczna” oraz fundacji Nutricia w ramach projektu „1000 pierwszych dni”. Kiedy mleko może nie być jedynym pokarmem dziecka? Według nowych zaleceń – WHO – dzieci powinny być karmione wyłącznie piersią lub mlekiem modyfikowanym przez okres pierwszych 6 miesięcy życia. Wcześniej – według ekspertów – nie ma potrzeby wprowadzania innych posiłków czy napojów (w tym wody), gdyż zarówno mleko matki, jak i mleko modyfikowane, zawierają wszystkie potrzebne dla dziecka w tym wieku składniki oraz dostarczają odpowiednią liczbę kalorii. Eksperci wskazują jednak, że można ewentualnie wprowadzać niewielkie ilości innych pokarmów od 5. miesiąca życia, jednak tylko wtedy, gdy istnieją ku temu medyczne wskazania. Jednak wprowadzanie innych pokarmów po 5. czy 6. miesiącu życia nie oznacza rezygnacji z karmienia piersią czy mlekiem modyfikowanym – nadal taki sposób żywienia powinien stanowić podstawę, a posiłki typu marchewka czy inne produkty stanowią początkowo jedynie uzupełnienie karmienia mlekiem. Jak długo karmić piersią? Jak na razie nie ma wskazówek naukowców na temat tego, kiedy należy całkowicie zakończyć karmienie piersią. Zwykle zaleca się, aby po pierwszych urodzinach dziecka karmić piersią tak długo, jak potrzebuje tego matka i dziecko. Czyli decyzja należy do Ciebie i Twojego malca. Jeśli chodzi o mleko modyfikowane, przez pierwsze 6 miesięcy należy dziecku podawać tzw. mleko początkowe(oznaczone numerem 1), a po ukończeniu 6 miesiąca życia należy zacząć podawać tzw. mleko następne (oznaczone numerem 2). Inną kwestią jest zagęszczanie mleka modyfikowanego – jest to popularna modyfikacja. Rodzice dodają do porcji mleka substancję zagęszczającą, np. na bazie mączki z ziaren chlebowca świętojańskiego czy skrobi ryżowej. Substancje te ograniczają epizody ulewania. Nie są jednak w większości przypadków ani skuteczne, ani zalecane. Nie powinno się zatem tak „wzbogacać” mleka, bez konsultacji z lekarzem. Dopajanie wodą to rozszerzanie diety! Według wszystkich towarzystw medycznych na całym świecie, dziecko powinno być karmione wyłącznie piersią lub mlekiem modyfikowanym przez całe pierwsze półrocze. Eksperci zaznaczają, że wyłączne karmienie mlekiem oznacza także rezygnację z dopajania dziecka wodą – nie trzeba bowiem podawać dziecku żadnych dodatkowych płynów, jeśli trzymamy się tej zasady i nie rozszerzamy przed 6 miesiącem diety niemowlęcia. Natomiast po 6. miesiącu – lub gdy wcześniej rozpoczniesz rozszerzanie diety, należy zacząć podawać dziecku wodę do picia. Ważne jest przy tym, aby podawać czystą wodę, a nie z dodatkiem cukru czy podawanie w jej zastępstwie soczków. Jaką wodę wybrać dla niemowlaka? Zgodnie z zaleceniami polskich ekspertów – lekarzy pediatrów i dietetyków – najlepsza dla niemowląt jest woda źródlana lub naturalna woda mineralna, przy czym powinna być ona: niskozmineralizowana, niskosodowa, niskosiarczanowa. A takie kryteria spełnia tylko kilka dostępnych na rynku produktów, jeżeli chodzi o butelkowaną wodę (na etykiecie powinna być informacja, że całkowite stężenie soli mineralnych jest mniejsze niż 500 mg/l). Można także podać dziecku wodę z kranu, z tym że powinna być ona odpowiednio przegotowana (najlepiej doprowadzić do wrzenia i gotować tak wodę jeszcze przez 5 minut; przed podaniem dziecku wody należy ją schłodzić do bezpiecznej temperatury). Wodę butelkowaną należy przechowywać w chłodnym i zaciemnionym miejscu, a po otwarciu trzeba ją spożyć w ciągu 24 godzin. Portal przygotował grafikę z popularnymi wodami, które nadają się dla małych dzieci: Woda dla niemowląt Uwaga! Nie powinno się podawać dziecku wody pochodzącej ze studni! Może być ona skażona azotanami i azotynami z wód gruntowych. Rozszerzanie diety po 6. miesiącu życia – pierwsze obawy Po pierwszych miesiącach życia w końcu zyskaliście pewną harmonię – i znów wszystko może wywrócić się do góry nogami, gdyż zaczyna się ważny etap – wprowadzanie do jadłospisu dziecka pokarmów uzupełniających. To nowe zmartwienia i obawy – czy się zakrztusi, czy polubi dany produkt, ile dziecko powinno zjadać pokarmów uzupełniających, co jeśli dziecko jeszcze nie siedzi itd. Ten etap jest bardzo trudny, ale jako rodzice powinniście pamiętać, że tylko niektóre niemowlaki akceptują od razu wszystkie smaki i nie protestują podczas rozszerzania diety. Większość dzieci ponadto nie siada od razu w 6 miesiącu, a np. w 8 – a jeśli do tego czasu nie będzie umiało stabilnie siedzieć, można i tak rozszerzać dietę, z tym że należy wypracować odpowiednią pozycję do karmienia – najlepiej z fizjoterapeutą i neurologopedą, aby zmniejszyć ryzyko zakrztuszenia. Zdolność do akceptowania nowych pokarmów i smaków zmienia się wraz z wiekiem. W pierwszych dwóch lata życia bardzo istotne jest, aby poznawane pokarmy były zdrowe, gdyż determinują one późniejsze preferencje, jeżeli chodzi o odżywianie. Na przykład preferencja smaku słodkiego pojawia się już u noworodka, a akceptacja smaku słonego u dziecka 4-miesięcznego, przy czym największe upodobanie do tego samu przejawia się między 6 a 24 miesiącem. Dodatkowo około 4 miesiąca pojawia się preferencja smaku umami – czyli smaku rosołowego oraz mięsnego. Z kolei smak gorzki i kwaśny zwykle powodują u niemowląt grymas niechęci. Mając tę wiedzę łatwiej zrozumieć, dlaczego smaku różnych warzyw czy kasz i produktów niesłodzonych, musimy uczyć dziecko stopniowo, wielokrotnie proponując dany pokarm. Jeśli więc dziecko początkowo odmawia jakiegoś pokarmu, który jest ważny (np. brokuła), proponuj mu co jakiś czas ponownie ten produkt, aż polubi jego smak. Początkowo podawaj go w niewielkiej porcji, stopniowo zwiększając. Może się zdarzyć, że dziecko odrzuci nowy lub wcześniej lubiany produkt – nie zrażaj się tym. Proponowanie tych samych produktów wiele razy – nawet 10-15 – sprawia, że dziecko stopniowo je akceptuje. Początkowo pożywienie, które nie jest słodkie, jest dla dziecka dziwne i dopiero po kilku próbach zaczyna je akceptować. Czy dziecko jest gotowe na rozszerzanie diety? Generalnie zalecenia są takie, aby w przypadku karmienia piersią oraz mlekiem modyfikowanym należy rozszerzać dietę dziecku między 17 a 26 tygodniem życia. Pokarmy uzupełniające nie mają stanowić podstawy diety, tylko jak sama nazwa wskazuje, uzupełniać karmieniem mlekiem. Między 6 a 8 miesiącem życia niemowlę powinno już otrzymywać 2-3 posiłki uzupełniające, a między 9 a 24 miesiącem – 3-4 posiłki uzupełniające oraz 1-2 przekąski (np. cząstka owocu czy warzywa). Wiele mówi się ostatnio jednak o tym, że rozszerzanie diety powinno mieć początek dopiero wtedy, gdy dziecko wykaże oznaki gotowości ku temu. Na czym one polegają? Zobaczcie na poniższej infografice portalu Oznaki gotowości do rozszerzania diety Wśród oznak gotowości znajdują się następujące objawy: dziecko interesuje się jedzeniem, chwyta jedzenie i celnie trafia nim do buzi, siedzi z podparciem trzymając stabilnie głowę, próbuje żuć pokarm, nie wypycha językiem łyżeczki. Jak często wprowadzać nowy składnik podczas rozszerzania diety? Kolejna obawa młodych rodziców dotyczy tego, jakie odstępy czasowe należy zachować pomiędzy poszczególnymi składnikami na początku przygody z rozszerzaniem diety, a także czy można podać je naraz. Niestety możliwe są – chociaż zdarza się to rzadko – reakcje nadwrażliwości i większość ekspertów zaleca, aby w danym dniu wprowadzać tylko jeden nowy składnik, dzięki czemu zyskamy pewność, że dziecko dobrze go toleruje. Gdy wprowadzimy 2 czy 3 składniki naraz, nie wiemy, który wywołał ewentualne problemy – np. brzuszkowe, typu biegunka czy zaparcia. Co wprowadzać najpierw: warzywa, owoce czy produkty mięsne? Zaakceptowanie smaku warzyw jest trudniejsze niż akceptacja smaku owoców, więc eksperci zalecają, aby to warzywa były pierwszymi pokarmami uzupełniającymi. Dopiero po ok. 2 tygodniach od podania pierwszego warzywka, stopniowo proponuj dziecku owoce, jednak warzywa nadal powinny gościć w jadłospisie. Istotne jest także podawanie mięsa – o tym jednak szerzej piszemy niżej, gdyż jest to dość szeroki temat. Jak dużo powinno zjeść niemowlę podczas rozszerzania diety? Proponowane porcje pokarmów przedstawia poniższa tabela ze schematem żywienia. Porcje te mają jednak charakter orientacyjny i stanowią pewną średnią – nie trzeba ich więc rygorystycznie przestrzegać. Jeżeli dziecko je więcej lub mniej, dostosuj posiłek do jego potrzeb. Wielkości posiłków przy rozszerzaniu diety Powyższa tabela pochodzi ze wspomnianej wcześniej publikacji „Jak żywić niemowlęta i nie zwariować?”. Jak widać, w momencie rozszerzania diety, a więc w okolicy 5-6 miesiąca życia, wielkość porcji wynosi średnio 150-160 ml przy około 5 karmieniach na dobę. W ramach tego zalicza się zarówno spożywane mleko, jak i posiłki uzupełniające. Gdy dziecko ma 7-8 miesięcy, porcje nieco się zwiększają – do ok. 170-180 ml – ale nadal niemowlę jest karmione piersią lub mlekiem modyfikowanym, podobnie jak w kolejnych miesiącach (9-12), gdzie wielkość porcji (wraz z mlekiem) wynosi 190-220 ml. Podane ilości są oczywiście uśrednione i orientacyjne. Niektóre dzieci jedzą – zgodnie z nowymi zaleceniami dotyczącymi karmienia na żądanie – po 60 czy 90 ml 10 razy na dobę, a inne po np. 120 ml 6-8 razy na dobę. I to jest też dobre i prawidłowe! Dostosuj zatem wielkość porcji i częstotliwość karmień do potrzeb swojego dziecka. Do kiedy dziecko może jeść w nocy? Początkowo całkowicie normalne i wskazane jest nocne karmienie dziecka. Nie określono jednoznacznie momentu, do którego karmienie nocne nie jest potrzebne, ale większość niemowląt wraz z wydłużaniem przerw między posiłkami i zwiększaniem jednorazowo spożywanych porcji, rzadziej budzi się na karmienie. Jeśli jednak dziecko w drugim półroczu nadal domaga się częstego jedzenia nocą, można dać mu zamiast posiłku do picia wodę. Wówczas w ciągu dnia zacznie zjadać więcej, aby zaspokoić dobowe zapotrzebowanie kaloryczne i odżywcze. BLW czy papki, czyli jaka powinna być konsystencja pokarmów? Podczas 1 roku życia dziecko nabywa wielu nowych umiejętności – w tym także gryzienia oraz żucia pokarmów stałych, przy czym umiejętność gryzienia kształtuje się nawet do ukończenia 24 miesiąca życia. Największe jednak możliwości nauczenia się tych kompetencji, dziecko posiada między 6 a 10 miesiącem, mimo że dopiero pojawiają się zęby mleczne (w wiele dzieci jeszcze ich nie ma) – nie jest to przeszkodą w nauce gryzienia. Pokarmy stałe, jeśli są miękkie, niemowlę rozgniata zarówno dziąsłami, jak i językiem o podniebienie. Konsystencja posiłków: papki czy BLW? Powyższa tabela pokazuje proponowaną kolejność oraz wiek wprowadzania pokarmów pod względem konsystencji – według zaleceń WHO. Początkowo – w wieku 6-8 miesięcy proponuje się gęstą kaszę, owsiankę, gładkie pure. Następnie - wieku 9-11 miesięcy – WHO proponuje podawanie rozdrobnionych pokarmów z rodzinnego stołu – papki i pure z grudkami lub drobno posiekane pokarmy. Następnie po 12 miesiącu, proponuje się podawanie większych i twardszych kawałków pokarmów do rączki z rodzinnego stołu. Przy czym takie pokarmy powinny być bez dodatku soli, cukru i ostrych przypraw. Mając na uwadze powyższe zalecenia, wydaje się, że metoda BLW (ang. Baby Led Weaning) polegająca na podawaniu dziecku od razu pokarmów stałych bez rozdrabniania czy miksowania, kłóci się z wytycznymi ekspertów. W tym szaleństwie jednak jest metoda. BLW opiera się bowiem na ominięciu etapu karmienia łyżeczką pokarmami typu papka. Dziecku, które już samo siedzi, podaje się kawałeczki stałych, z początku miękkich pokarmów: warzyw, owoców, makaronów. Pokarm ma taką formę, aby dziecko chwyciło go do rączki. Taki sposób ma pozwalać dziecku samodzielnie poznawać nowe pokarmy. Według autorów BLW dziecko nauczy się tym sposobem spożywania posiłków samodzielnie w ciągu kilku miesięcy. Pozytywne aspekty takiej metody dotyczą kształtowania u dziecka umiejętności samoregulacji, zarówno apetytu, jak i sytości. Niestety są też pewne zagrożenia związane z BLW, pokusa podawania dziecku posiłków z rodzinnego stołu – które niestety nie są zwykle dostosowane ani do potrzeb, ani możliwości układu pokarmowego niemowlaka. Po drugie, taki jadłospis może być źle zbilansowany i dostarczyć nieodpowiednią liczbę kalorii, a także spowodować niedobory żelaza. Kolejna sprawa to ryzyko zadławienia – w przypadku przyjmowania pokarmów, które nie są papkami, jest większe ryzyko, że finał będzie tragiczny w przypadku zakrztuszenia – zwłaszcza, jeśli dziecko jeszcze stabilnie nie siedzi. Czy podawać niemowlakowi herbatki i soczki? Herbata dawniej była podawana praktycznie wszystkim niemowlętom. Jednak obecnie wiemy, że podawanie tak małym dzieciom herbaty stwarza duże ryzyko dla ich zdrowia: zawartość garbników wiążących żelazo sprawia, że zostaje ono gorzej przyswajane, przez co istnieje większe ryzyko anemii. Jeśli chodzi natomiast o soki owocowe, to obecne zalecenia mówią o rozpoczęciu ich podawania dopiero o 13 miesiącu życia (ale powinien być to 100% sok owocowy, chociaż specjaliści uważają, że zawsze zdrowsze są całe owoce). W 1. roku życia zaleca się w celu zaspokojenia pragnienia podawane pokarmu matki, mleka modyfikowanego lub czystej wody. Sok owocowy lub warzywny nie jest ponadto niezbędny w żywieniu dzieci – nawet do 3 roku życia. Nadmierne spożycie soków w tym wieku sprzyja nieprawidłowym przyrostom masy ciała i rozwoju próchnicy zębów. Od kiedy i po co wprowadzać mięso i ryby? Mięso dobrej jakości powinno być wprowadzane do jadłospisu jak najwcześniej (oczywiście zgodnie z opisanymi wcześniej zalecenia), gdyż stanowi ono wartościowe źródło wielu niezbędnych składników: żelaza – budulca krwinek czerwonych oraz składnika ważnych enzymów, dzięki którym dziecko lepiej się rozwija, pełnowartościowego białka – dziecko go potrzebuje do dynamicznego rozwoju, karnityny – to związek niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania mitochondriów, cynku – wspomagającego odporność, kwasu arachidonowego – to istotny kwas tłuszczowy niezbędny do prawidłowego rozwoju mózgu, wzroku, serca, a także funkcjonowania układu odpornościowego, witaminy B12 – wspomaga ona produkcję erytrocytów i funkcje nerwów. Z powyższych powodów mięso jest konieczne dla dziecka już około 6 miesiąca życia – szczególnie ze względu na zawartość łatwo przyswajalnego żelaza. Niemowlętom można podawać mięso z indyka, kurczaka, gęsi, kaczki, mięso wołowe, jagnięce, mięso z królika. Wybieraj przy tym mięso dobrej jakości – z certyfikatami jakości. Zacznij od porcji ok. 10 g gotowego mięsa dziennie – dodając ją np. do przecieru z jarzyn. Porcję zwiększaj stopniowo do 20 g pod koniec 1. roku życia. Uwaga! Nie podawaj dziecku mięsa przetworzonego, np. wędlin, mielonek, kiełbas, kabanosów czy parówek – produkty te zawierają zwykle dużo tłuszczu, soli oraz szkodliwych azotanów czy azotynów. Poza mięsem warto podawać dziecku ryby, gdyż są źródłem wartościowego białka i zdrowych tłuszczów wielonienasyconych, w tym DHA, które pełnią niebagatelną rolę w rozwoju mózgu, wzroku, nerwów oraz układu immunologicznego. Podawaj dziecku najlepiej tłuste ryby morskie wolno żyjące, przy czym zwróć uwagę, czy dany gatunek nie jest narażony na substancje toksyczne, które dostają się do wód śródlądowych i morskich. Wśród polecanych gatunków znajdują się: dorsz, flądra, łosoś norweski hodowlany, morszczuk, makrela atlantycka, pstrąg hodowlany, ryba maślana, serdela, sardynka, sum, szprot, krab, krewetki, kalmary, ostrygi, langusta. Sporadycznie można podać halibuta, karpia, okonia czy śledzia. Unikaj natomiast łososia bałtyckiego wędzonego, makreli królewskiej, pangi, szczupaka, szprotki czy rekina, a także tuńczyka, węgorza amerykańskiego i tilapii. Nie powinno się też podawać ryb drapieżnych, gdyż te żywią się innymi gatunkami i mogą kumulować więcej metylowych pochodnych rtęci od innych gatunków. Rybę podawaj w małych porcjach i na początku nie częściej niż raz na tydzień. Co może uczulać dziecko? Część dla rodziców małych alergików Jeśli Twoje dziecko jest alergikiem (np. ma alergię na białka mleka krowiego), nieco ostrożniej wprowadzaj kolejne pokarmy. Do alergizujących produktów należą ryby, jaja, mleko krowie, pszenica, soja, orzechy, owoce morza. Wprowadzając te produkty bądźmy ostrożni, jednak według lekarzy nie powinno się ich unikać profilaktycznie i opóźniać moment wprowadzenia do diety. A co z glutenem w diecie niemowlaka? Gluten to mieszanina białek roślinnych, naturalnie występująca w różnych ziarnach zbóż, np. pszenicy, jęczmieniu czy życie. Jest zatem składnikiem wielu produktów: kasz, makaronów, pieczywa. Niektóre dzieci mogą nie tolerować glutenu, co objawia się alergią na gluten, która z wiekiem jednak przemija. Niekiedy występuje choroba trzewna – czyli celiakia – i to jest trwała nietolerancja glutenu, występująca już o wiele rzadziej. Obecne zalecenia są takie, żeby wprowadzać gluten do diety dziecka do 1. roku życia – tak jak inne pokarmy uzupełniające. Eksperci radzą unikać jednak wprowadzania dużej ilości w pierwszych miesiącach. Kiedy podać mleko krowie? Mleko krowie nie powinno być podawane dziecku przed ukończeniem 1. roku życia. Co więcej, po ukończeniu 12 miesiąca spożycie mleka krowiego przez dziecko nie powinno przekroczyć 500 ml na dobę. Mleko krowie nie jest dostosowane ani do potrzeb, ani możliwości niemowlaka, gdyż ma małe stężenie żelaza, utrudnia jego wchłanianie, może powodować stan zapalny jelit, a nawet niewidoczne krwawienie z przewodu pokarmowego. Zawiera ponadto za dużo białka i soli mineralnych, co obciąża nerki niemowlęcia. Podane zbyt wcześnie sprzyja alergii na mleko. W kwestii mleka wychodzi także temat serów – gdyż są one z niego otrzymywane. Można jednak sięgnąć po ser, gdyż jest on dobrym źródłem białka i wapnia. Sery zawierają ponadto fosfor, cynk, a także witaminy: A, B2 i B12. Można wybrać różne rodzaje serów z mleka krowiego, owczego i koziego, ale należy zachować umiar, gdyż nie są to produkty do końca dostosowane do układu pokarmowego niemowlaka. Wybierając ser pamiętaj, by sięgać po sery podpuszczkowe o łagodnym smaku i z małą zawartością soli. Można od czasu do czasu dać malcowi plasterek mozzarelli, fety czy ricotty lub serek wiejski (serek ziarnisty). Można też podać ser twarogowy pełnotłusty, serek homogenizowany naturalny. Nie poleca się natomiast podawania serów z niepasteryzowanego mleka – np. serów pleśniowych. Uwaga na miód, sól i cukier Kiedyś miodem smarowano np. dziecku smoczek, aby chciało go zassać. Według pradawnych przekonań miód leczy, chroni, wzmacnia. Niestety dzisiaj okazuje się, że bywa skażony bakteriami wywołującymi groźną chorobę – botulizm niemowląt. Z tego powodu przed ukończeniem 1. roku życia absolutnie nie powinno się podawać dziecku miodu. Kolejny zakazany produkt, to sól i cukier. Sól szkodzi zdrowiu w nadmiarze, co jest udowodnione naukowo – a nietrudno o przedawkowanie sodu (czyli soli), gdyż solone są niemal wszystkie produkty, takie jak sery czy mięsa. Nie trzeba zatem obawiać się niedoborów tego składnika, a raczej jego nadmiaru. U niemowląt spożywających dużo soli wzrasta ciśnienie tętnicze krwi, co zwiększa ryzyko nadciśnienia w przyszłości. Cukier również nie jest zdrowy dla człowieka, a zwłaszcza dla niemowląt. Przykładowy schemat rozszerzania diety – krok po kroku Wiemy już czego unikać, a czego nie należy się bać, a co jest niezbędne w rozszerzaniu diety, aby Maluch zdrowo się rozwijał. Poniżej przedstawiamy listę produktów, które należy wdrożyć podczas rozszerzania diety: jaja – 1-2 razy w tygodniu, ryby – 1 raz w tygodniu, mięso – nawet codziennie, warzywa – codziennie, owoce – codziennie, ale w mniejszej ilości niż warzywa (jako deser), woda – przy rozszerzaniu diety należy podawać dziecku wodę, nadal mleko jest podstawowym pokarmem dziecka, witaminy i inne pierwiastki – podawaj dziecku witaminę D (witamina ta jest niezbędna w rozwoju kości, w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego i innych aspektach ważnych dla zdrowia), a jeśli w diecie jest za mało kwasów DHA, należy także podawać suplement z tymi kwasami; innych witamin nie trzeba podawać, chyba że dziecko ma niedobory i lekarz wskaże, co należy suplementować. Dodatkowo podajemy także przykładowy schemat żywienia – rozszerzania diety – jeśli chodzi o wprowadzanie kolejnych pokarmów. I tak kolejno w 5-6 miesiącu można podać np. marchew, brokuły, dynię i inne warzywa, pierwsze owoce (jabłko, banan, gruszkę), jajko, pure ziemniaczane, mięso, kaszki, kleiki, produkty zbożowe oraz wodę do picia – bez ograniczeń. W 7-8 miesiącu można włączyć kolejne gatunki mięsa i ryby, a warzywa i owoce nie muszą być już gotowane, tylko podane na surowo – ale rozgniecione. Jak rozszerzać dietę dziecku? Co radzą eksperci? Obejrzyj! Poniżej przedstawiamy także kilka filmików, w których eksperci tłumaczą, jak można rozszerzać dziecku dietę. Oglądajcie! Bibliografia „Jak żywić niemowlęta i nie zwariować?” - Nutricia i Medycyna Praktyczna, Kraków 2020. Szajewska H., Socha P. i in, Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Standardy Medyczne Pediatria, 2014; 11: 321–338. Jas-Baran M., Chorążyczewska T.: U malucha na talerzu. Zdrowa dieta dla niemowląt. Wydawnictwo Publicat, Poznań, 2011. Rapley G., Murkett T.: Bobas lubi wybór. Twoje dziecko pokocha dobre jedzenie. Wydawnictwo Mamania, Warszawa, 2010. Woś H., Staszewska-Kwak A.: Żywienie dzieci. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2008. Woś H., Weker H., Jackowska T. i wsp.: Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń dotyczących spożycia wody i innych napojów przez niemowlęta, dzieci i młodzież. Standar. Med. Interna, 2010; t. 1: 7–15.
Badania przesiewowe a ocena ryzyka i zaburzeń lipidowych W tabeli 2. przedstawiono wytyczne dotyczące skriningu u dzieci i młodzieży. Zgodnie z wytycznymi opublikowanymi w 1992 roku przez National Cholesterol Education Program, pochodzącymi z National Heart, Lung and Blood Institute (NHLBI), wskazaniem do przesiewowej oceny lipidów u dzieci jest dodatni wywiad rodzinny w kierunku
data publikacji: 14:43, data aktualizacji: 22:53 ten tekst przeczytasz w 4 minuty BLW to skrót od pierwszych liter angielskiej frazy „baby led weaning”. Oznacza metodę karmienia dzieci polegającą na stopniowym wprowadzaniu do diety dziecka pokarmów innych niż mleczne. Polska fraza, od której skrótem jest BLW, brzmi „Bobas Lubi Wybór”. Fotolia Potrzebujesz porady? Umów e-wizytę 459 lekarzy teraz online Na czym polega BLW? Jakie są zasady karmienia metodą BLW? Wady i zalety BLW Na czym polega BLW? BLW to stopniowe odstawianie dziecka od pokarmów mlecznych i wprowadzanie coraz większej ilości pokarmów stałych. Innymi słowy, jest to przyzwyczajanie dziecka do samodzielnego jedzenia i wprowadzanie diety opartej nie tylko na produktach przeznaczonych dla dzieci. BLW nazywane jest też „wczesnym samodzielnym jedzeniem niemowląt”. Rozszerzanie diety metodą BLW polega przede wszystkim na tym, żeby uczyć dziecko jeść samodzielnie takie produkty jak gotowane warzywa, owoce, makaron, ryż i mięso. Bardzo ważna jest zasada, że dziecko dostaje te pokarmy nie zmiksowane na papkę, ale w ich naturalnej konsystencji i kształcie (owoce, warzywa). Kiedy stosuje się BLW? Według opinii osób stosujących BLW najlepiej rozpocząć stosowanie tej metody, kiedy dziecko potrafi już samodzielnie siedzieć, czyli około siódmego miesiąca życia. Kiedy dziecko umie już siedzieć, można dać mu do rączki ugotowaną marchewkę lub obrane i pokrojone jabłko, tak by bezpiecznie mogło je jeść. Dziecko ma już wówczas wykształcony odruch chwytania, więc może utrzymać w rączce otrzymany produkt i włożyć go do buzi. Jakie są zasady karmienia metodą BLW? Podstawową zasadą metody BLW jest to, że dziecko je posiłki razem z całą rodziną. Pozostali członkowie rodziny dostają dokładnie te same produkty, co dziecko – mogą je sobie dowolnie doprawić, ale dziecko powinno widzieć, że je to samo co starsze rodzeństwo i dorośli. Kolejna zasada jest taka, że dziecko musi siedzieć prosto lub lekko nachylone do przodu. W ten sposób zmniejsza się ryzyko zadławienia zbyt dużym kawałkiem pokarmu. Jedzenie podawane dziecku powinno być łatwe do utrzymania w rączce. Warzywa i owoce najlepiej jest pokroić w słupki. Kolejna kwestia to wybór. Dziecko powinno móc samodzielnie wybierać to, co chce zjeść spośród kilku różnych produktów. Na zjedzenie posiłku dajemy dziecku tyle czasu, ile potrzebuje. Nie pospieszamy go i nie zabieramy talerza. Kolejna zasada BLW to pozwalanie dziecku na eksperymenty z jedzeniem. Maluch może je rozgniatać, nadgryzać i rozrzucać. Naszym zadaniem jest obserwowanie, co mu smakuje, i pilnowanie, żeby się nie zadławił. BLW to szkoła cierpliwości także dla rodzica – po posiłku na pewno będzie co sprzątać. Do posiłków dla dziecka nie dodajemy w BLW soli ani cukru. Do picia podajemy dziecku wodę mineralną, niegazowaną, najlepiej w kubeczku. Nie zmuszamy też dziecka do jedzenia, jeśli nie ma na nie ochoty. Podstawą diety dziecka w tym wieku jest mleko, więc na pewno nie będzie głodne, nawet jeśli niewiele zje karmione metodą BLW. W czasie rozszerzania diety niemowlaka pamiętaj, aby przygotowywane dla niego posiłki były zdrowe i odpowiednio zbilansowane. W kulinarnych zmaganiach z pewnością pomoże ci Blender z funkcją gotowania na parze Neno Cibo, który kupisz na Medonet Market. Wady i zalety BLW Wśród zalet BLW wymienia się to, że ta metoda karmienia pozwala dziecku rozwijać różne zmysły – dotyku, wzroku, węchu i smaku. Dziecko ma szansę przyjrzeć się otrzymanemu pokarmowi, zbadać jego konsystencję i porównać smak. BLW wspomaga także wykształcenie się odruchu żucia i gryzienia. Pokarmy podawane dziecku nie są zmiksowane na papkę, więc musi ono włożyć pewien wysiłek w ich zjedzenie. Według zwolenników takiego sposobu rozszerzania diety dziecko przygotowuje się w ten sposób również do mówienia. Dziecko karmione według zasad BLW ma też okazję samodzielnie decydować co i ile zje. Dlatego dzieci te zazwyczaj nie grymaszą przy jedzeniu – posiłek staje się dla nich okazją do świetnej zabawy i poznawania świata. Kolejną zaletą BLW jest to, że dziecko wypracowuje koordynację ruchów i szybciej synchronizuje ruch oko-ręka. Niektórzy rodzice są też przekonani, że dziecko samodzielnie chwytające pokarmy i decydujące co chce zjeść, instynktownie unika tych produktów, które je uczulają. Zwolennicy metody BLW podkreślają, że karmione tak niemowlę staje się smakoszem, nie bezwolnym konsumentem papki ze słoiczka. Największą wadą metody BLW jest bałagan, jaki generuje dziecko samodzielnie badające, rozgniatające i konsumujące pokarmy. Na początku dziecku zdarza się nie trafić do buzi i marchewka lub kaszka lądują w różnych miejscach pokoju. Po pewnym czasie uczy się ono jednak koordynacji ruchów, a jego odzież i fotelik można odpowiednio zabezpieczyć. Jedną z najpoważniejszych wad BLW jest ryzyko zadławienia się przez dziecko niedokładnie przeżutym pokarmem. Można temu zapobiec, krojąc warzywa i owoce na niewielkie kawałki. Oczywiście należy nadzorować posiłek, tak by w porę zareagować. W trakcie rozszerzania diety niemowlaka przydatne okażą się akcesoria takie jak: Silikonowy śliniaczek Neno Mantello, Gryzak do podawania owoców dla dzieci Neno Frutta. Termiczny zestaw do jedzenia dla dzieci Neno Polpo, Zestaw do nauki jedzenia dla dzieci Neno Mucca. Zdecydowanie ułatwią ci one utrzymać porządek, a dziecku samodzielnie jeść. dieta niemowlę warzywa owoce Metoda BLW - na czym polega, jej zalety i wady oraz kiedy ją stosować Metoda BLW (od angielskiego wyrażenia Baby-led Weaning) to sposób jedzenia wszystkimi zmysłami, stosowany w karmieniu dziecka. Metoda BLW zakłada, że dziecko samo... Czym jest objaw zachodzącego słońca? Z czym wiąże się objaw zachodzącego słońca? Czy objaw ten wymaga konsultacji neurologicznej lub okulistycznej? Na czym dokładnie polega ten objaw? Czy wiąże się... Lek. Katarzyna Darecka Czworo niemowląt z COVID-19 trafiło do szpitala w Legnicy. Tylko jedno uniknęło respiratora Do Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Legnicy przywieziono niedawno czworo niemowląt zakażonych koronawirusem. Troje dzieci miało ciężką niewydolność... Beata Michalik Muszle laktacyjne - niezbędnik każdej mamy karmiącej piersią Karmienie piersią to naturalna czynność, która jest wyjątkowym i pięknym okresem w życiu kobiety. Niekiedy okres ten wiąże się z wieloma dylematami oraz... Monika Wasilonek | Onet. Najważniejsze zasady w pielęgnacji noworodka Prawidłowa pielęgnacja noworodka jest jedną z najważniejszych rzeczy dla jego zdrowia. Ciało noworodka wymaga szczególnej troski i delikatności. Skóra niemowlaka... Monika Wasilonek Biały szum - działanie, korzyści, zasady stosowania Biały szum jest według wielu osób skutecznym sposobem na uśpienie lub uspokojenie niemowlaka. Sposób ten jest bardzo dobrze znany naszym babciom. Jest to nic... Marta Pawlak Nietolerancja laktozy u niemowląt Nietolerancja laktozy u niemowląt jest dolegliwością, która wynika z nieprawidłowego funkcjonowania jelit. Leczenie polega na eliminacji z diety laktozy. Łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt - objawy, leczenie Łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt podobnie jak u osób dorosłych zdarza się bardzo często. Każda zmiana na skórze dziecka powinna być konsultowana z lekarzem,... Oilatum Baby - skład, działanie, zastosowania. Emulsja do kąpieli dla dzieci i niemowląt Oilatum Baby to emulsja do kąpieli przeznaczona dla dzieci i niemowląt. Składniki zawarte w Oilatum Baby nawilżają i pielęgnują skórę dziecka, która staje się... Gastrotuss Baby - skład preparatu, działanie, przeciwwskazania. Jak stosować syrop u dzieci i niemowląt? Gastrotuss Baby to syrop dla dzieci i niemowląt stosowany w leczeniu i zapobieganiu refluksu.
U 9 niemowląt w 12. tygodniu życia rozpoznano niedokrwistość, dlatego zastosowano u nich leczenie żelazem w próbie otwartej. Odsetki dzieci karmionych wyłącznie piersią, w sposób mieszany i wyłącznie sztucznie w 6., 12., 19. tygodniu oraz 6. miesiącu życia były w badanych grupach podobne.
Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia należy dążyć do wyłącznego karmienia piersią przez pierwsze 6 miesięcy życia dziecka. Zgodnie ze schematem żywienia z 2016 roku wprowadzenie żywności uzupełniającej można rozpocząć nie wcześniej niż przed 17. i nie później niż w 26. tygodniu życia stałych pokarmów przed 17. tygodniem życia dziecka nie jest dobrym pomysłem. Na tym etapie organizm niemowlęcia jest jeszcze zbyt delikatny, by strawić coś poza mlekiem matki lub mlekiem modyfikowanym. Mleko zawiera wszystkie składniki potrzebne niemowlęciu we właściwych czym poznasz, że Twoje dziecko jest gotowe na wprowadzenie żywności uzupełniającej?Dziecko ma swoje sposoby, by pokazać Ci, że dojrzało do pokarmów stałych i trudno Ci będzie zignorować te najważniejsze oznaki, których trzeba wypatrywać ok. 5 miesiąca życia:Dziecko jest głodne wkrótce po solidnej porcji się budzić w nocy, choć wcześniej przesypiało noc bez też ssać piąstkę lub interesować się tym, co sama również do pobrania bezpłatnego PDFa, który ułatwi Ci proces rozszerzania diety ten artykuł:
. 679 519 657 600 574 298 190 347
wprowadzanie pokarmów u niemowląt
